[Anem]

WYKŁAD 2

1. Morfologia pióra.

Aby przejć do kwestii nazewnictwa i sposobu liczenia piór, należałoby na pocz?tek zaznajomić się z ogóln? morfologi? tego wytworu ptasiej skóry. Kwestia jest złożona, ale potrzebna zwłaszcza wtedy kiedy opisujemy wygl?d pióra. Znajomoć charakterystycznych jego elementów jest niezbędna. Morfologię przedstawię na podstawie poniższego zdjęcia. Chciałem na zdjęciu zaznaczyć poszczególne fragmenty, ale ponieważ forum ma limity wielkoci zdjęć, które można zamieszczać, dlatego zdjęcie zostało wklejone bez opisu... Naniesienie opisu na zdjęcie tej wielkoci byłoby nieczytelne.

Zasadniczo pióro składa się z dutki, czyli częci, która znajduje się w skórze ptaka, oraz stosiny. Te dwa fragmenty s? oddzielone od siebie tak zwanym kołnierzykiem. Ze stosiny po obu stronach wyrastaj? chor?giewki - wewnętrzna, położon? od strony nasady skrzydła lub osi ogona (na zdjęciu na dole) i zewnętrzna, położon? po stronie przeciwnej (na zdjęciu na górze).

Ważnym elementem, którego znajomoć jest niezbędna przy prawidłowym opisie pióra s?, występuj?ce między innymi u interesuj?cych nas najbardziej, ptaków drapieżnych, a także sów, emarginacje, czyli charakterystyczne wycięcia w chor?giewkach. Widoczne s? one zwłaszcza na chor?giewkach wewnetrznych - zw? się wtedy emarginacjami wewnętrznymi. Analogicznie emarginacje chor?giewek zewn?trznnych nazywamy emarginacjami zewnętrznymi.

Elementami wartymi wspomnienia s? tak zwana zatoka emarginacji, (numer 1) czyli k?t jaki tworzy emarginacja i chor?giewka, oraz ostroga emarginacji (numer 2). Przedstawione s? one na zdjęciu poniżej.

K?t ostrogi, jak i wielkoć emarginacji s? pomocne zarówno przy oznaczaniu gatunku ptaka, jak i miejsca położenia pióra w skrzydle. Czym bliżej krańca skrzydła, tym emarginacje na pierwszorzędówkach s? większe.

Ważna i ciekawa jest także budowa samej chor?giewki. Zdjęcie poniżej przedstawia j? w dużym zbliżeniu.

Zbudowane sa one ze skonie wyrastaj?cych ze stosiny promieni. Promienie s? ze sob? poł?czone przy pomocy wyposażonych w haczyki - promyków.

2. Ułożenie, nazewnictwo i sposób oznaczania lotek i sterówek.

Kiedy na forum tłumaczyłem już jak liczy się lotki i sterówki, oraz jak sie je oznacza. Sprawa wyszła przy okazji porównania długoci lotek Pustułki (Falco tinnunculus) i Pustułeczki (Falco naumanni). Obiecałem wtedy również przygotować schemat tego o czym pisałem. Teraz czynię więc zadoć tym obietnicom.

Lotki, to pióra, które tworz? powierzchnię non? skrzydła.

Lotki pierwszorzędowe oznaczamy liter? P. Pochodzi to od nazwy angielskiej "primaries". Liczone s? one pocz?wszy od nadgarstka w kierunku końca skrzydła P1, P2, P3 ... P8, P9, P10. Liczba pierwszorzędówek jest różna u różnych gatunków.

Lotki drugorzędowe wyrastaj? z przedramienia. Oznaczane s? liter? S od angielskiego terminu "secondaries". Liszone s? od nadgarsta w kierunku tułowia S1, S2, S3 ... S6, S7, S8. Ostatnie 3 lub więcej zwane s? trzeciorzędówkami. Liczba drugorzędówek jest również różna w zależnoci od gatunku ptaka.

Sterówki oznaczane s? liter? T od angielskiego "tail-feathers" i liczone s? pocz?wszy od sterówki centralnej w kierunku sterówek skrajnych.

Graficznie przedstawione jest to na zdjęciu poniżej. Zdjęcie małe, bo innego nie akceptuje forum...

3. Projekcja lotek i projekcja skrzydła

To ostatnie dwie kwestie, o które już kiedy padały pytania na forum. Przyszedł czas, aby wyjanić to zagadnienie, tym bardziej, że jest to cecha bardzo pomocna przy identyfikacji. Wyszło to na przykład przy zdjęciu numer 2 (Buteo buteo; juv.) w Akademii, kiedy to projekcja skrzydła była cech? pozwalaj?c? wykluczyć z kręgu podejrzanych Jastrzębia (Accipiter gentilis).

Projekcja skrzydła - cecha widoczna u ptaków siedz?cych - terminem tym okrela się stopień wystawania lotek pierwszorzędowych poza ogon.

Projekcja lotek - terminem tym okrela się stopień wystawania lotek pierwszorzędowych poza lotki trzeciorzędowe.

Należy jednak uważać przy ocenianiu projekcji skrzydła i projekcji lotek, gdyż ułożenie może zmieniać się w zależnoci od pozycji w jakiej ptak siedzi (wyprostowany, pochylony...) czy sposobu ułożenia skrzydła.

Polecam przesledzenie tych dwóch cech na poniższych zdjęciach.

---

projekcja1.jpg

Plik ściągnięto 1442 raz(y) 85.74 KB

projekcja2.jpg

Plik ściągnięto 1459 raz(y) 73.75 KB

projekcja3.jpg

Plik ściągnięto 1493 raz(y) 38.09 KB

projekcja4.jpg

Plik ściągnięto 1459 raz(y) 54.54 KB

projekcja5.jpg

Plik ściągnięto 1493 raz(y) 38.04 KB